ဥပုသ္သီလ ေဆာက္တည္ျခင္း အဓိပၸာယ္

ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ား အခါႀကီးရက္ႀကီးမ်ားမွာ ဥပုသ္သီလ ေဆာက္တည္ေလ့ ရွိၾကပါတယ္။ ဥပုသ္နဲ႔ပတ္သတ္လုိ႔ကေတာ့ အေသးစိတ္ ေလ့လာၾကတာေတာ့ နည္းပါတယ္။ “ ဒီေန႔ ငါဥပုသ္ေစာင့္ထားတယ္ ဆုိရင္ ေအာ္ ဒီည ညစာစားလုိ႔မရေတာ့ဘူး ” လုိ႔ပဲ အေတြးေတြရွိတတ္ၾကပါတယ္။ အခုေအာက္မွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ ဥပုသ္နဲ႔႔ ပတ္သတ္လုိ႔ ေရးသားထားတာေလးကို ဖတ္႐ႈမိလို႔ သိမွတ္စရာအျဖစ္ ျပန္လည္ ေရးသား ေဖာ္ျပလုိက္ပါတယ္။

ဥပုသ္

ဥပုသ္ဆုိတာ ဥေပါသထဆုိတဲ့ ပါဠိမွလာတာပါ။(ဥပ + ဝသထ)

ဥပ = ေကာင္းျမတ္တဲ့ အက်င့္မ်ားႏွင့္ ျပည့္စံု၍ ။ ထဝသ = ေနထုိင္ျခင္း။

အက်င့္ေကာင္းမ်ားနဲ႔ ျပည့္စံုစြာေနထုိင္တာကို “ ဥပုသ္ ” လုိ႔ေခၚပါတယ္။

သူ႔အသက္မသတ္ျခင္း၊ ညစာမစားျခင္း စတဲ့ ရွစ္ပါးသီလကို ခံယူေဆာက္တည္ၿပီး ဘုရားဂုဏ္ေတာ္၊ တရားဂုဏ္ေတာ္မ်ားကို အာ႐ံုျပဳကာ အကုသုိလ္စိတ္ေတြ မျဖစ္ေစဘဲ စိတ္စင္ၾကယ္ေအာင္ ေစာင့္စည္း ေနထုိင္တာကို “ ဥပုသ္ေစာင့္တယ္ ” လုိ႔ ေခၚပါတယ္။

ဥပုသ္ေစာင့္ၿပီး ဘုရားဂုဏ္ေတာ္ေတြ ရြတ္ဖတ္ပြားမ်ား ဘုရားအာ႐ံုျပဳ ၾကည္ညိဳေနရင္ “ ျဗဟၼဥပုသ္ ” လုိ႔ေခၚပါတယ္။ တရားဂုဏ္ေတာ္ေတြ ရြတ္ဖတ္ပြားမ်ား အာ႐ံုျပဳ ၾကည္ညိဳေနရင္ “ ဓမၼဥပုသ္ ” လုိ႔ေခၚပါတယ္။ သံဃာဂုဏ္ေတာ္ေတြကို ရြတ္ဖတ္ပြားမ်ား အာ႐ံုျပဳ ၾကည္ညိဳတယ္ေနရင္ “ သံဃာဥပုသ္ ” လို႔ေခၚပါတယ္။

မိမိသီလစင္ၾကယ္ပံုကို ျပန္လည္ဆင္ျခင္ၿပီး မိမိသီလကို ဝမ္းေျမာက္ဝမ္းသာျဖစ္ကာ ေနထုိင္ျခင္းကို “ သီလဥပုသ္ ” လုိ႔ေခၚပါတယ္။ မိမိနဲ႔ နတ္ျပည္ ေျခာက္ထပ္က နတ္ေတြ သဒၶါ သီလ စတဲ့ သူေတာ္ေကာင္းတရားေတြ တူညီပံုကို ဆင္ျခင္ၿပီး မိမိကိုယ္ကို ဝမ္းေျမာက္ဝမ္းသာနဲ႔ ေနထုိင္ျခင္းကို “ ေဒသာတာဥပုသ္ ” လုိ႔ေခၚပါတယ္။

ႏြားေက်ာင္းသာဟာ ကေန႔ ငါ႔ႏြားေတြ ဘယ္စားက်က္မွာ စားၾကတယ္။ မနက္ျဖန္ ဘယ္စားက်က္ကို စားေစမယ္လုိ႔ ေတြးေနသလုိ ငါဥပုသ္ေစာင့္တဲ့အခါ ဘယ္လုိ ဟင္းေကာင္းထမင္းေကာင္းေတြ စားမယ္ ေတြးၿပီး ေစာင့္တဲ့ဥပုသ္ကို “ ေဂါပါလ = ႏြားေက်ာင္းသားဥပုသ္ ” လုိ႔ေခၚပါတယ္။